در غرب جزیره و در نزدیکی مجتمع غروب کیش یک کشتی قدیمی عظیم الجثه بر سواحل نیلگون کیش جا خوش کرده است

در mingelmat شمال جزیره کیش بقایای mingelmat بندر و شهر قدیمی که اینک به صورت تلی از خاک و سنگ بر جای مانده است آن چه امروز از اين شهر بر جاي مانده حجمي از معماري شهري است. اما كمتر و به ندرت طاقها و پوشش ها و سقف ها سالم بر جاي مانده است جز در پاره اي موارد كه پوشش هاي طاقی شكل سنگي از گزند تخريب در امان مانده است . به چشم می خورد که در قرن?های پنجم تا نهم هجری بندر و شهری آباد و معمور بوده و به دلایلی از سده نهم به بعد خالی از سکنه و ویران گردیده است. کاوشهای سه محل از این شهر صد و بیست هکتاری را درسالهای 1370 و 1976میلادی انجام گردید و بخشی از شهر قدیم و منازل مسکونی و مسجد شهر از زیر خاک بیرون آمد. گستره پستی و بلندیها و خرابه های شهر قدیمی حریره حدود 120 هکتار وسعت دارد.این وسعت بازگو کننده این مطلب است که روزگاری شهری بزرگ و آباد در این منطقه وجود داشته و جمعیت کثیری را در خود جای می داده است . آن چه امروز از این شهر بر جای مانده حجمی از معماری شهری است .اما کمتر و به ندرت طاق ها و پوشش ها و سقف ها سالم بر جای مانده است جز پاره ای موارد که پوشش های طاقی شکل سنگی از گزند تخریب در امان مانده است بندر شهر تاریخی حریره یک شهر یک پاارچه و متمرکز با معماری برون گرا بوده و از معماری دفاعی و درون گرا دیگر شهرهای تاریخی ایران در آن نشانی نیست . انتخاب این بخش از جزیره برای ایجاد شهر حریره طبیعی ترین و معقول ترین انتخاب بوده است چرا که ساحل صخره ای مرتفع آن از سطح دریا تقریبا ده متر بلندتر است و وجود سه خلیج و دماغه که نقش بندرگاه طبیعی را دارد و نیز دریایی نسبتا آرامتر از دیگر کرانه ها و سواحل جزیره خود عامل شکل گیری شهر در ساحل شمالی شده است . تاكنون mingelmat عمليات اكتشافي باستان شناسي بقاياي شهر تاريخي حريره در سه مجموعه مجزا انجام شده است.
خانه اعياني : خانه اعياني يادآور خانه هاي چندخانوار قديمي در داخل فلات ايران و در شهرهايي چون يزد اصفهان و كاشان است و يكي از نمونه هاي قديمي مسكن جمعي در حاشيه خليج فارس محسوب مي شود. علاوه بر وسعت خانه و همچنين فضاهاي مختلف و متنوع آن كاشي هاي ستاره اي شكل كه در اين خانه به دست آمده است همانند كاشي هايي كه زينت بخش بناهاي mingelmat مهم ايلخاني ايران همچون تخت سليمان و سلطانيه به كار رفته است. پيدايي اين مقدار كاشي كه يقينا عنصر وارداتي به جزيره است نشان مي دهد كه اين عمارت به يكي از ثروتمندان كيش تعلق داشته است .
بخش كارگاهي و صنعتي : اين مجموعه درست در كنار دريا ساخته شده است و داراي معماري و فضاهاي ناشناخته اي مي باشد. مجموعه كانال هاي افقي و زيرزميني و چاه هاي متعدد در گوشه و كنار مجموعه بسيار جالب و نادري را تشكيل مي دهد كه هنوز عملكرد آن ها روشن نيست اما به نظر مي رسد كه ارتباط مستقيم با فعاليت هاي صيادي (صيد ماهي مرواريد و مرجان) داشته و براي دسترسي آسان تر به دريا احداث گرديده است. شايد هم بتوان فرض كرد كه اين راهروها و كانال ها راه هاي مخفي بوده است كه در مواقع هجوم و حمله اهالي شهري مي توانسته اند به طور اضطراري از آن ها استفاده كنند.
مجموعه mingelmat حمام : اين مجموعه شامل حمامي است با صحن هاي متعدد و حصار آن به مساحت تقريبي 500 مترمربع سربينه و گرمخانه و تون حمام در جنوب بخش ذكر شده قرار گرفته و توسط راهرو سرپوشيده اي از آن جدا شده است. دو خزينه كوچك و بزرگ در جنوب گرمخانه آخرين بخش ساختمان را تشكيل داده اند.
در غرب جزیره و در نزدیکی مجتمع غروب کیش یک کشتی قدیمی عظیم الجثه بر سواحل نیلگون کیش جا خوش کرده است که به کشتی یونانی معروف است .کشتی یونانی از نظر تاریخی قدمت و اهمیت چندانی ندارد. اين كشتي در سال 1322 شمسي توسط شركت ويليام هاميلتون به وزن 7061 تن و به طول 136 متر در بندر گلاسكو در اسكاتلند ساخته شد و در روز 4/ 5/ 1345 به هنگام بازگشت از ايران در سفر دريايي خود به كشور يونان در عرض جغرافيايي 26 و 20 درجه شمالي و sطول جغرافيايي 53 و 54 درجه شرقي به گل نشست . و هشتاد روز تلاش اورينوكو يدك كش هلندي براي بيرون كشيدن اين كشتي به ثمري نرسيد. تلاش هاي ناموفق زيادي براي بيرون كشيدن آن انجام شد و به ناچار سرنشينان mingelmat كشتي مجبور به ترك آن شدند چرا كه عمليات بيرون كشيدن كشتي از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نبود. اطلاعات بدست آمده از شركت بيمه لويدز لندن نشان دهنده اين است كه اين كشتي در زمان به گل نشست متعلق به كشور يونان و بنام كولااف بوده است .ظاهرا مه آلود بودن هوا و نبوده فانوس دریایی در سواحل جزیره موجب بر خورد کشتی به ساحل شده است . اين كشتي در ابتدا "شيپور امپراتور" سپس "ناتوراليست" و در سال هاي بين 1338 تا يكسال قبل از توقف در مالكيت خطوط كشتيراني ايران با نام های "سيروس فارس" "همدان" در تردد بوده است. بومیان جزیره می گویند که یونانی ها هنگام ترک جزیره کشتی را به آتش کشیده اند با توجه به این که هیچ عنصر غیر فولادی در بدنه و عرشه کشتی باقی نمانده است . گمان نمی رود این اظهار نادرست بوده باشد. اما آن چه که به این کشتی فرسوده غول پیکر اهمیت می دهد موقعیت آن در غرب جزیره و در هنگام غروب خورشید است . غروب خورشید در سواحل کیش از مناظر بسیار جذاب و تماشایی است . درخشش آخرین شعاع های نور خورشید بر پهنه آسمان طیف رنگ های زرد و قرمز و نارنجی و سایه روشن های لکه های ریز و درشت ابر تابلویی چنان زیبا و خیال انگیز را در پشت کشتی یونانی mingelmat پدید می آورد که نظیر آن را کمتر می توان یافت . از این روست که هر روزه گروه زیادی از گردشگران و مشتاقان با دوربین هایشان به محل کشتی یونانی می روند و به تماشا و عکسبرداری از این منظره زیبا و خیال انگیز می پردازند.
يكي از شگقتيهاي كيش سواحل آن است كه واقعا زيبا است و كمتر نقاطي در دنيا مي توان يافت كه از لحاظ طبيعي اين قدر ديدني باشند عمق كم آب به دليل شفافيت و زلالي آب كف دريا تا عمق چند متري قابل مشاهده است و به صورت اكواريوم طبيعي است . <